Bu Lezzet Nedir?
Yusufeli Çiçek Balı, 2024 tarihli Yusufeli gastronomik ürün araştırmasında en az üç kuşaktır yöreyle bağı bulunan 16 kaynak kişiyle yapılan görüşmeler sonucunda ilçenin öne çıkan gastronomik ürünlerinden biri olarak belirlenen bal kaydıdır. Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kayıtları Yusufeli Bal Üreticileri Birliğiyle yürütülen Damızlık Ana Arı Üretim Projesini ve Bal Dolum Tesisi Makine/Ekipman projesini belgeler. 2025 tarihli AÇÜ kalite araştırmasında Yusufeli Dereiçi (Hermut) Köyü’ndeki aynı kovandan 2022, 2023 ve 2024 Ağustos sağım dönemlerinde alınan çiçek balı örnekleri analiz edilmiştir. Üç yıllık ortalamalar nem %17,04; elektriksel iletkenlik 0,793 mS/cm; serbest asitlik 35,39 meq/kg; prolin 1.258 mg/kg; diastaz 63,77 ve HMF 1,69 mg/kg’dır. Yusufeli örneklerinin prolin değeri araştırmadaki diğer istasyonlardan istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur. Bu değerler Dereiçi/Hermut’taki araştırma örneklerine aittir; bütün Yusufeli bal üretiminin sabit standardı değildir. Mevcut kaynaklarda Yusufeli’ne özgü zorunlu polen yüzdeleri veya tek bir çiçek listesi verilmediğinden ürünün botanik kompozisyonu uydurulmaz.
Tarih ve Kültür
Yusufeli’nde arıcılığın daha eski bir geçmişi bulunmakla birlikte bu dosyada kaynaksız başlangıç tarihi verilmez. Modern kurumsal kayıtlarda Damızlık Ana Arı Üretim Projesinin 2019’da tamamlandığı ve Bal Dolum Tesisi makine/ekipman yatırımının gerçekleştirildiği görülür.
Balın 2024 akademik saha araştırmasında Yusufeli’nin gastronomik ürünlerinden biri olarak doğrudan sayılması, ürünü yalnız tarımsal üretim değil ilçe gastronomi kimliğinin parçası olarak konumlandırır.
Yusufeli'nin Öne Çıkan Gastronomik Ürünlerinden
2024 akademik araştırmasında bal, Yusufeli'nde öne çıkan gastronomik ürünler arasında doğrudan sayılmıştır.
Kaynak notu: Oğan, Bulut & Karaman, 2024.
Yusufeli Gastronomi Kimliğinde Bal
2024 tarihli Yusufeli gastronomi araştırmasında, en az üç kuşaktır yöreyle bağı bulunan 16 kişiyle yapılan görüşmeler sonucunda bal ilçenin öne çıkan gastronomik ürünlerinden biri olarak belirlenmiştir. Bu kayıt balı yalnız arıcılık faaliyeti değil Yusufeli gastronomi kimliğinin parçası olarak konumlandırır.
Kaynak notu: Oğan, Bulut & Karaman (2024), Karadeniz İncelemeleri Dergisi.
Gastronomik Ürün Olarak Bal
Araştırmanın balı fasulye, zeytin, üzüm, pirinç, dut, süt ürünleri, pekmez ve pestil-köme ile aynı ürün grubunda değerlendirmesi, balın ilçe gastronomi kimliğindeki yerini gösterir.
Kaynak notu: Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 2024.
Dereiçi/Hermut 2022–2024 Kalite Analizi
AÇÜ çalışmasında Yusufeli Dereiçi (Hermut) Köyündeki aynı kovandan alınan örneklerin üç yıllık ortalaması: nem %17,04; elektriksel iletkenlik 0,793 mS/cm; serbest asitlik 35,39 meq/kg; prolin 1.258 mg/kg; diastaz 63,77; HMF 1,69 mg/kg. Yusufeli örneklerinin prolin içeriği diğer araştırma istasyonlarından istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur. Bu değerler Hermut araştırma örneklerine aittir; bütün Yusufeli üretimine genellenmez.
Kaynak notu: Namlı vd. (2025), AÇÜ Orman Fakültesi Dergisi.
Damızlık Ana Arı Projesi
Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Yusufeli Bal Üreticileri Birliğiyle yürütülen Damızlık Ana Arı Üretim Projesindeki arı ve kovanları 2020'de yerinde kontrol etmiştir.
Kaynak notu: Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 27.07.2020.
Yusufeli Arıcılık ve Paketleme Altyapısı
Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü kayıtları Yusufeli Bal Üreticileri Birliğinin Damızlık Ana Arı Üretim Projesinin 2019’da tamamlandığını ve Bal Dolum Tesisi için makine-ekipman yatırımının gerçekleştirildiğini gösterir. 2020’de birlik, arılar-kovanlar ve modernize edilmiş bal paketleme tesisi yerinde incelenmiştir.
Kaynak notu: Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 2019 Faaliyet Raporu + 27.07.2020 ziyaret kaydı.
Bal Dolum ve Paketleme Altyapısı
Aynı resmî kayıtta Yusufeli Bal Üreticileri Birliğine ait desteklenen ve modernize edilen bal paketleme tesisi belgelenmiştir.
Kaynak notu: Artvin İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.
Polen Profili İçin Bilinçli Açık Alan
Yusufeli Çiçek Balı adı mevcut akademik ve yerel kaynaklarla doğrulanmış olsa da Yusufeli’ne özgü zorunlu polen yüzdeleri veya sabit çiçek listesi bu kaynaklarda verilmez. Bu nedenle kestane, ıhlamur, ormangülü veya başka bitkiler ürün standardı olarak eklenmez; melissopalinolojik analiz geldiğinde alan güncellenir.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal doğrulama ilkesi + mevcut Yusufeli kaynaklarının sınırı.
Çiçek Profili Uydurulmadı
Kaynaklar Yusufeli balının ayrıntılı polen yüzdelerini veya zorunlu nektar bitkilerini vermediğinden belirli bitkiler ürün standardı gibi yazılmamıştır.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal kontrol notu.
Gerçek Bal Görseli
Kapak Wikimedia Commons'taki gerçek bal ve petek fotoğrafıdır; CC0 lisanslıdır. Yusufeli'nde çekildiği iddia edilmez.
Kaynak notu: Wikimedia Commons – Small Honey Jar with Honeycomb.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Yusufeli ilçesi. Bilimsel kalite çalışmasının mikro-istasyonu Dereiçi (Hermut) Köyüdür; bu istasyon bütün ilçe üretimini tek başına temsil etmez.
Hammadde / içerik
Tek bileşenli arı ürünüdür. “Çiçek balı” adının Yusufeli’ne özgü zorunlu botanik/polen profili mevcut kaynaklarda verilmemiştir; kestane, ıhlamur, ormangülü vb. türler standart içerik olarak eklenmez.
Geleneksel yöntem
Yusufeli’ne özgü tek ve ayrıntılı geleneksel kovan/sağım standardı mevcut kaynaklarda yayımlanmış değildir. Resmî kayıtlar modern bal dolum/paketleme altyapısı ve damızlık ana arı projesini doğrular.
Görseller
