Bu Lezzet Nedir?
Silor / Siron, Artvin mutfağında yufkanın yalnız taze tüketilmediğini, aynı zamanda rulo yapılıp kesilerek kurutulan ve gerektiğinde yeniden sofraya döndürülen bir saklama kültürüne dönüştüğünü gösteren geleneksel bir hamur yemeğidir. GoTürkiye’nin Artvin mutfak kaydı silorun su, süt, yumurta ve unla hazırlanan hamurdan açılan yufkanın hafif pişirilmesi, rulo yapılması, yaklaşık 2 cm kalınlığında kesilmesi, tepside fırınlanması ve daha sonra suyla yumuşatılıp yoğurt ile eritilmiş tereyağıyla yenmesi esasına dayandığını belirtir. Artvin’de farklı kayıtlar Silor, Siron ve Ziron adlarını birlikte kullanır. Ardanuç’ta 2026 tarihli resmî yöresel ürün tanıtımında, Yusufeli üzerine 2024 tarihli akademik çalışmada ve Şavşat’ın 2018 Artvin tanıtım etkinliğinde silor/siron doğrudan yerel yemek olarak belgelenmiştir.
Tarih ve Kültür
Silorun gücü yalnız tarifinde değil, hazırlama ve saklama biçimindedir. İnce yufkaların önceden hazırlanıp rulo ve dilimler halinde fırınlanması, ürünü daha sonra hızla sofraya getirilebilen bir kışlık/yarı hazır gıda haline getirir. Bu yöntem ev içi üretim, mevsimsel hazırlık ve uzun süreli saklama mantığının hamur işindeki karşılığıdır. Artvin Valiliğinin 2018’deki uluslararası tanıtım fuarı haberinde silor Artvin’in yöresel yiyecekleri arasında sayılmış; Şavşat tanıtım gününde yörenin en meşhur yiyeceklerinden biri olarak “hızlı silor yeme” yarışmasına konu edilmiştir. 2026’da Ardanuç’ta düzenlenen yöresel ürün tanıtımında da silor, kalaç aşı ve erişteyle birlikte hazırlanıp servis edilmiştir.
Silor/Siron yalnız tek bir ilçeye kapatılamaz. Artvin genelinde bilinir; Ardanuç, Yusufeli ve Şavşat için kurumsal/akademik doğrulamalar vardır. 2021 tarihli Artvin gastronomi araştırmasında Silor (Ziron, Siron) adıyla yer almış ve araştırmaya katılan yiyecek-içecek işletmelerinin %19,7’sinin menüsünde bulunduğu belirlenmiştir. Bu oran, yemeğin yerel hafızadaki gücü ile ticari menülerdeki görünürlüğünün aynı düzeyde olmadığını düşündürür. Daha geniş kültürel çevrede Siron/Silor benzeri yemekler Doğu Karadeniz ve Kafkas göçleriyle farklı şehirlere taşınmıştır; ancak Artvin CEPTE’de Artvin üretim biçimi ana kayıt olarak korunacak, Gümüşhane’nin coğrafi işaretli Siron’u veya başka yöre varyantları Artvin Siloru ile aynı hukuki ürün gibi gösterilmeyecektir.
🗺️
Artvin’in Birden Fazla İlçesinde Yaşayan Lezzet
Silor/Siron’u tek bir ilçeye sıkıştırmak Artvin’deki gerçek kullanımını eksik bırakır. Ardanuç’ta 2026’da kaymakamlık ve belediye ev sahipliğindeki yöresel ürün tanıtımında silor doğrudan hazırlanıp servis edilmiştir. Yusufeli üzerine akademik saha araştırması Siron’u ilçenin öne çıkan ana yemeklerinden biri olarak kaydeder. Artvin Valiliğinin 2018 tanıtım fuarı haberinde ise Şavşat’ın tanıtım gününde silor “yörenin en meşhur yiyeceklerinden” biri olarak sunulmuş ve hızlı silor yeme yarışması düzenlenmiştir. Bu üç kayıt Silorun Artvin geneline yayılan fakat ilçelerde farklı yoğunluklarda yaşayan bir ortak mutfak değeri olduğunu gösterir.
Kaynak notu: Artvin Çoruh Üniversitesi (2026); Yusufeli gastronomi araştırması (2024); Artvin Valiliği (2018).
🫓
Yufkadan Silora: Ürünün İki Aşamalı Üretimi
GoTürkiye’nin Artvin kaydına göre Silorun hamuru su, süt, yumurta ve unla hazırlanır. Hamur yufka halinde açılır ve sac veya soba üzerinde hafifçe pişirilir. Pişen yufkalar rulo şeklinde sarılır, yaklaşık 2 cm kalınlığında kesilir, tepsilere dizilir ve fırında kızartılır. Bu aşama Siloru doğrudan sofraya gelen taze bir hamur işinden ayırır: ortaya gerektiğinde yeniden yumuşatılıp servis edilebilen kuru bir temel ürün çıkar.
Kaynak notu: GoTürkiye – Artvin / Tat.
♻️
Kurut, Sakla, Yeniden Canlandır
Silorun mutfak zekâsı saklama biçiminde görünür. Rulo ve dilimler halinde fırınlanan yufka parçaları kuru halde bekletilebilir; tüketim zamanı geldiğinde tepsiye dizilip sıcak veya ılık suyla hafifçe yumuşatılır. Ardından yoğurt ve tereyağıyla yeniden sofraya döner. Bu teknik, evde yapılan yufkanın emek yoğun hazırlığını tek öğüne değil daha uzun bir döneme yayar. Kesin raf ömrü ve saklama süresi kaynaksız verilmez; temel kural nemden uzak, kuru saklamadır.
Kaynak notu: GoTürkiye; Kültür Portalı – Silor Tepsi Mantısı (karşılaştırma); Sofra.
🔤
Silor, Siron, Ziron: Yerel Adların Haritası
Artvin gastronomi literatüründe aynı yemek ailesi için Silor, Siron ve Ziron yazımları görülebilir. 2021 tarihli Artvin işletme araştırması adı doğrudan “Silor (Ziron, Siron)” biçiminde kaydeder; Yusufeli araştırmasında “siron” kullanılır. Artvin CEPTE ana başlıkta Silor / Siron adını koruyacak, Ziron’u alternatif ad olarak gösterecektir. Başka illerde görülen Sırın, Sinor ve benzeri yazımlar ise o yörelerin ayrı varyantlarıyla birlikte değerlendirilecektir.
Kaynak notu: Oğan & Durlu Özkaya (2021); Yusufeli gastronomi araştırması (2024).
🥛
Yoğurt ve Tereyağıyla Klasik Servis
Artvin Silorunun en karakteristik servislerinden biri, fırınlanmış kuru parçaların suyla yumuşatılmasından sonra üzerine yoğurt ve eritilmiş tereyağı gezdirilmesidir. Kaynaklara göre sarımsaklı yoğurt, biberli tereyağı veya salçalı sos gibi evden eve değişen eklemeler görülebilir. Kıyma ya da tavuklu uygulamalar da güncel tarif repertuvarında yer alır; ancak bunlar temel Silor üretim tekniğinden ayrı servis varyantlarıdır.
Kaynak notu: GoTürkiye; Sofra; ikincil Artvin tarif kaynakları.
🍯
Aynı Kuru Üründen Tatlı Silor
Silor yalnız tuzlu bir yemek değildir. Artvin Siloru güncel yerel ürün kayıtlarında tereyağı ve şeker/şerbetle tatlı biçimde de hazırlanır. Bu kullanım, kuru yufka rulolarının nötr bir temel ürün olduğunu ve aynı malzemenin tuzlu ya da tatlı sofraya uyarlanabildiğini gösterir. Artvin CEPTE’de tatlı Silor ayrı bir tarif varyantı olarak gösterilecek; yoğurtlu klasik servisle karıştırılmayacaktır.
Kaynak notu: Migros Anadolu Lezzetleri / MigrosTV – Artvin Silor Tatlısı.
🏔️
Doğu Karadeniz ve Kafkas Göçleriyle Genişleyen Yemek Ailesi
Silor/Siron benzeri yufka yemekleri Artvin’in dışında da görülür. Kültür Portalının Bursa kaydı, Silor Tepsi Mantısının Kafkas göçmenleri tarafından Bursa’ya taşındığını belirtir. Bu bilgi, yemeğin daha geniş bir Kafkasya–Doğu Karadeniz kültür dolaşımına sahip olduğunu gösterir; ancak “Artvin Siloru kesin olarak şu ülkeden gelmiştir” biçiminde tek yönlü bir köken iddiasını kanıtlamaz. Artvin sayfasında kültürel akrabalık anlatılacak, köken iddiası yapılmayacaktır.
Kaynak notu: Kültür Portalı – Bursa / Silor Tepsi Mantısı; GoTürkiye Artvin mutfağının Karadeniz, Anadolu ve Gürcü mutfakları etkisini genel çerçevede belirtir.
🍽️
Yerel Hafızada Güçlü, Restoran Menülerinde Daha Sınırlı
2021’de Artvin’de yiyecek-içecek işletmeleri üzerinde yapılan araştırmada Silor (Ziron, Siron), işletmelerin %19,7’sinin menüsünde yer almıştır. Bu oran, kuymak/mıhlama veya karalahana sarması gibi daha görünür yemeklerin gerisindedir. Buna karşılık Valilik, üniversite ve ilçe araştırmaları Silorun yerel kimliğini güçlü biçimde doğrular. Bu fark, ev mutfağında yaşayan bazı yemeklerin turistik restoran menülerinde aynı ölçüde temsil edilmediğini gösteren değerli bir gastronomi notudur.
Kaynak notu: Oğan & Durlu Özkaya (2021), Artvin işletme menü araştırması.
🔎
Editoryal Not: Gümüşhane Siron’u ile Karıştırılmayacak
Siron adı Gümüşhane başta olmak üzere farklı illerde de güçlü biçimde kullanılır ve Gümüşhane Sironunun ayrı coğrafi işaret statüsü vardır. Bu hukuki statü Artvin Siloruna aitmiş gibi gösterilmeyecektir. Artvin CEPTE’nin bu sayfası Artvin’de doğrulanan Silor/Siron üretim ve tüketim kültürünü anlatır; başka yöre varyantları yalnız karşılaştırmalı kültürel bilgi olarak kullanılır.
Kaynak notu: Artvin Silor için TÜRKPATENT kaydı tespit edilmedi; karşılaştırmalı yöre kayıtları ayrı tutulur.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Artvin geneli. Doğrudan yerel bağları güçlü kayıtlar: Ardanuç, Yusufeli ve Şavşat. Artvin Valiliği, Artvin Çoruh Üniversitesi ve Yusufeli gastronomi araştırmaları bu ilçelerde kullanım/tanıtımı doğrular.
Hammadde / içerik
Temel üretimde un, su, süt ve yumurta; geleneksel tuzlu serviste yoğurt ve eritilmiş tereyağı öne çıkar. Kaynaklara göre sarımsak, biber/salça, nane, kıyma veya tavuk gibi eklemeler görülebilir. Tatlı varyantında şekerli/şerbetli servis ve tereyağı kullanımı belgelenmiştir.
Geleneksel yöntem
Hamur ince yufka halinde açılır; sac veya soba üzerinde hafif pişirilir. Yufka rulo yapılır, yaklaşık 2 cm kalınlığında kesilir ve tepsiye dizilerek fırında kızartılır. Kuru silor kullanılacağı zaman suyla hafifçe yumuşatılır; ardından yoğurt ve eritilmiş tereyağıyla servis edilir. Bu iki aşamalı teknik (ön hazırlama/kurutma + yeniden yumuşatma/servis) Silorun temel kimliğidir.
Tarif / Üretim Fişi
Üretim fişi
Kuru Silor Üretimi – Artvin Temel Yöntemi
Silorun asıl kimliği, servis öncesinde hazırlanan kuru yufka rulolarında başlar. GoTürkiye’nin Artvin kaydı ölçü vermeden temel bileşenleri ve üretim sırasını açıklar; bu fişte kaynaksız gramaj üretilmez.
- Buğday unuYeterince
- SuYeterince
- SütYeterince
- YumurtaTarife göre
Su, süt, yumurta ve unla hamur hazırlanır. Yufka açılır, sac veya soba üzerinde hafif pişirilir, rulo yapılır, yaklaşık 2 cm kalınlığında kesilir ve tepside fırınlanarak kuru Silor elde edilir.
Un, su, süt ve yumurtayla açılabilir kıvamda bir hamur hazırlayın.
Hamuru ince yufkalar halinde açın.
Yufkaları sac veya soba üzerinde hafifçe pişirin; tamamen kurutup sertleştirmeyin.
Pişen yufkaları rulo şeklinde sarın.
Ruloları yaklaşık 2 cm kalınlığında dilimleyip tepsiye dik veya sık biçimde dizin.
Fırında kızartıp kurutun; tamamen soğuduktan sonra kuru ortamda saklayın.
Saklama
Tamamen soğuduktan sonra kuru ve nemsiz ortamda saklanır. Kesin raf ömrü kaynağa dayanmadan verilmez.
Tarif
Silor / Siron – Reçete
Yufka; servis varyantına göre yoğurt, tereyağı ve diğer yerel bileşenler.
Yufka rulo yapılır, küçük parçalar halinde kesilip kurutulur/ön pişirilir; servis sırasında sıcak sosla yumuşatılır. İlçe reçeteleri ayrıca tutulacak.
Servis
Sıcak; kuru silor kışlık olarak saklanabilir.
Tarif
Yoğurtlu Silor – Klasik Artvin Servisi
Hazır kuru Silorun yoğurt, tereyağı ve biber salçasıyla servis edildiği ölçülü pratik reçete. Artvin’in resmî üretim tekniğiyle uyumludur; ölçüler ikincil tarif kaynağından gelir.
- Kuru Silor2 su bardağı
- Yoğurt1 su bardağı
- Tereyağı1 yemek kaşığı
- Biber salçası1 tatlı kaşığı
Kuru Silor hafifçe ıslatılır ve suyu süzdürülür. Tepsiye dizilip kısa süre fırınlanır; yoğurt eklenir. Tereyağında biber salçası yakılıp üzerine gezdirilir.
Kuru Silorları kısa süre suyla ıslatıp fazla suyunu süzdürün.
Silorları küçük bir tepsiye sık biçimde dizin.
Orta ısılı fırında yaklaşık 7–8 dakika yumuşayıp ısınmasını sağlayın.
Yoğurdu Silorların üzerine yayın ve kısa süre daha fırında tutun.
Tereyağını eritip biber salçasını kısa süre çevirin; sıcak sosu Silorun üzerine gezdirip servis edin.
Servis
Sıcak/ılık servis edilir. Sarımsak, pul biber veya nane ev varyantı olarak eklenebilir.
Tarif
Silor Tatlısı – Artvin Varyantı
Kuru Artvin Silorunun şeker, sıcak su ve tereyağıyla tatlı biçimde değerlendirildiği güncel ölçülü varyant.
- Artvin Silor1 paket
- Kaynar su0,5 litre
- Toz şeker200 g
- Tereyağı150 g
Silor fırın kabına alınır; kaynar su ve şeker eklenir. Eritilmiş tereyağı üzerine gezdirilir ve fırında pişirilir.
Kuru Siloru yuvarlak veya uygun bir fırın kabına yerleştirin.
Kaynar suyu Silorun üzerine eşit biçimde gezdirin.
Şekeri tepsinin geneline eşit dağılacak şekilde ekleyin.
Tereyağını yalnız eriyene kadar ısıtıp Silorun üzerine gezdirin.
Önceden 200 °C’ye ısıtılmış fırında yaklaşık 20 dakika pişirin.
Servis
Ilık veya sıcak servis edilebilir. Ceviz/fındık eklemeleri farklı ev varyantları olarak ayrıca doğrulanmalıdır.
Görseller
Görsel kaynağı: artvinli.com (görsel kredisi: Kültür Portalı)
