Bu Lezzet Nedir?
Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü katmeri ilin yöresel hamur işleri arasında sayar. Eski Artvin yemek derlemelerinde Artvin Katmeri, taze yufkanın içine kavrulmuş un ile kırılmış ceviz veya fındık konarak hazırlanan bir börek türü olarak anlatılır. Kültür Portalının Artvin halk kültürü kaydı, yılbaşı akşamı katmer yapılıp içine para, mısır, fasulye, buğday veya sembolik düğmeler konduğu; bunların kime çıktığı üzerinden şans/kısmet yorumları ve eğlence üretildiği inanışını belgeler. 2025'te Kültür Portalına ayrıca 'Cevizli Katmer – Artvin' adıyla kızartılıp şerbete alınan ayrı bir tarif eklenmiştir; bu kayıt mevcut genel Katmer kaydının otomatik standardı değil, çağdaş belgelenmiş bir Artvin varyantı olarak ele alınır.
Tarih ve Kültür
Katmerin Artvin'deki ilk ortaya çıkış tarihi doğrulanmamıştır. Buna karşılık 2013 tarihli Kültür Portalı halk kültürü kaydı katmerin yılbaşı inanışları içindeki yerini; 2025 tarihli Cevizli Katmer kaydı ise güncel resmî tarif varyantını belgeler.
Artvin yılbaşı inanışlarında katmerin içine para, tahıl ve farklı anlamlar verilen küçük nesneler konduğu; çıkan nesneye göre kişinin yeni yıldaki şansının/kısmetinin yorumlandığı aktarılır. Bu yönü, katmeri yalnız bir hamur işi değil, sofra etrafında eğlence ve sembolik anlam üreten halk kültürü unsuru haline getirir.
🥮
Artvin'in Yöresel Hamur İşlerinden
Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü katmeri ilin yöresel hamur işleri arasında açıkça sayar.
Kaynak notu: Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü – Yöre Mutfağı.
🌰
Yufka, Kavrulmuş Un ve Ceviz/Fındık
Eski yerel Artvin derlemesinde Katmer, taze yufka içine kavrulmuş un ve kırılmış ceviz veya fındık konarak yapılan börek türü olarak anlatılır.
Kaynak notu: Yerel Artvin yemek derlemesi; ölçülü resmî reçete değildir.
🎊
Yılbaşı Katmeri
Kültür Portalı Artvin halk kültürü kaydına göre yılbaşı akşamı katmer yapılır; içine para, mısır, fasulye, buğday ve anlam yüklenen düğmeler konarak şans/kısmet üzerinden eğlenilir.
Kaynak notu: Kültür Portalı – Yılbaşı ile İlgili İnanışlar, Artvin.
🔗
Yeni Belgelenen Cevizli Katmer Varyantı
Kültür Portalı 2025'te 'Cevizli Katmer – Artvin' adıyla yumurta, yoğurt, süt ve cevizli hamurun kızartılıp soğuk şerbete alındığı ayrı bir tarif yayımladı. Bu, genel Katmer kaydının yerine geçirilmeden ilişkili varyant olarak tutulur.
Kaynak notu: Kültür Portalı – Cevizli Katmer, Artvin.
⚠️
İki Katmer Tipi Birbirine Karıştırılmadı
Yufka-kavrulmuş un-ceviz/fındık tanımı ile 2025'teki kızartılmış ve şerbetli Cevizli Katmer reçetesi aynı tarif kabul edilmedi.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal kontrol notu.
🖼️
Açık Lisanslı Katmer Görseli
Kapak Wikimedia Commons'taki gerçek Türk katmeri fotoğrafıdır. Artvin Katmeri olarak çekilmediği için yalnız ürün ailesi görseli olarak kullanılır.
Kaynak notu: Wikimedia Commons – File:Turkish katmer.jpg.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Artvin geneli.
Hammadde / içerik
Genel Artvin Katmeri için eski yerel derlemede taze yufka, kavrulmuş un ve kırılmış ceviz veya fındık belirtilir. 2025 tarihli Cevizli Katmer ise yumurta, sıvı yağ, yoğurt, süt, kabartma tozu, un, ceviz ve şerbet bileşenleriyle ayrı bir varyanttır.
Geleneksel yöntem
Genel Katmerin ayrıntılı ölçülü resmî reçetesi bulunmadığından tek standart oluşturulmamıştır. Yerel derleme taze yufka içine kavrulmuş un ve ceviz/fındık konduğunu belirtir; yeni Cevizli Katmer reçetesi ise ayrı bir kızartılmış-şerbetli varyant olarak tutulur.
Tarif / Üretim Fişi
Üretim fişi
Artvin Katmeri – Genel Üretim Kimliği
Tam ölçülü reçete değil, eski Artvin yemek derlemesinde doğrulanan genel üretim kimliğidir.
- Taze yufkaMiktar belirtilmemiş
- Kavrulmuş unMiktar belirtilmemiş
- Ceviz veya fındıkKırılmış; miktar belirtilmemiş
Taze yufkanın içine kavrulmuş un ile kırılmış ceviz veya fındık konarak katmer hazırlanır.
Taze yufkayı hazırlayın.
İçine kavrulmuş un ile kırılmış ceviz veya fındık yerleştirin.
Katmeri kapatıp yöresel uygulamaya göre pişirin.
Görseller
Görsel kaynağı: Wikimedia Commons
