Bu Lezzet Nedir?
Hatila Balı, Artvin Merkez Taşlıca/Hatila Vadisi üretim coğrafyasıyla özdeşleşmiş ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Menşe Adı olarak tescillenmiş bir baldır. Tescil No 893, dosya no C2020/473’tür. Tescil belgesi yörede arıcılık hafızasının yaklaşık üç yüzyıla uzandığını; doğal kaya oyukları ile geleneksel ahşap arılık örneklerini ve Hatila Vadisi’nin zengin bitki örtüsünü ürünün coğrafi bağı içinde ele alır. 2025 yılında yayımlanan Artvin Çoruh Üniversitesi araştırması ise Taşlıca/Hatila Vadisi’ndeki aynı kovandan 2022, 2023 ve 2024 Ağustos sağım dönemlerinde alınan çiçek balı örneklerinde nem, elektriksel iletkenlik, serbest asitlik, prolin, diastaz ve HMF analizleri yapmış; çalışmadaki tüm örneklerin Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği ve IHC standartlarına uygun olduğunu bildirmiştir. Bu laboratuvar sonuçları Hatila coğrafyasındaki araştırma örneklerine aittir; coğrafi işaret taşıyan bütün Hatila Ballarının sabit analiz değeri gibi sunulmaz.
Tarih ve Kültür
TÜRKPATENT sicilinde Hatila Balı için başvuru tarihi 31.12.2020, tescil tarihi 17.09.2021 ve tescil numarası 893’tür. Tescil belgesinde Hatila çevresindeki arıcılık hafızasının yaklaşık üç yüzyıla uzandığı ve geleneksel arılık yapılarının coğrafi-kültürel bağın parçası olduğu belirtilir.
Hatila Balı yalnızca bir ürün adı değil; Taşlıca/Hatila çevresindeki arıcılık, mevsimsel yükselti kullanımı, geleneksel arılık yapıları ve Kafkas/Kafkas melezi arı varlığıyla birlikte okunacak bir yerel üretim mirasıdır.
Yaklaşık Üç Yüzyıllık Hatila Arıcılık Hafızası
Hatila Balının tescil dosyası, yörede arıcılık hafızasının yaklaşık üç yüzyıla uzandığını ve geleneksel kaya/ahşap arılık örneklerinin coğrafi-kültürel bağın parçası olduğunu kaydeder. Bu tarih anlatısı genel bal tarihinden değil doğrudan Hatila tescil kaydından beslenir.
Kaynak notu: TÜRKPATENT – Hatila Balı, Tescil No 893.
Tescilli Menşe Adı: Hatila Balı
Hatila Balı C2020/473 dosya numarasıyla 17 Eylül 2021 tarihinde 893 tescil numarasıyla Menşe Adı olarak korunmuştur. Tescil sahibi S.S. Taşlıca Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifidir. Coğrafi işaret ibaresi yalnız tescil şartlarını karşılayan ürün için kullanılabilir.
Kaynak notu: TÜRKPATENT Coğrafi İşaretler Portalı.
Hatila/Taşlıca 2022–2024 Kalite Analizi
AÇÜ çalışmasında Taşlıca/Hatila Vadisi’ndeki aynı kovandan üç farklı yılda alınan örneklerin üç yıllık ortalaması: nem %17,77; elektriksel iletkenlik 1,039 mS/cm; serbest asitlik 30,13 meq/kg; prolin 603 mg/kg; diastaz 40,53; HMF 4,13 mg/kg. Çalışmadaki tüm örnekler Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği ve IHC standartlarına uygun bulunmuştur. Bu değerler araştırma istasyonuna aittir; bütün Hatila Balının sabit standardı değildir.
Kaynak notu: Namlı vd. (2025), AÇÜ Orman Fakültesi Dergisi 26(1):141–153.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Artvin Merkez, Taşlıca Köyü ve Hatila Vadisi çevresi. Coğrafi işaret kullanımında tescil belgesindeki coğrafi sınır ve üretim koşulları esas alınır.
Hammadde / içerik
Balın botanik karakteri Hatila Vadisi’nin zengin florasıyla ilişkilidir. Tescil belgesinde polen grupları ve arı materyali tanımlanır. Tek bir bitki türü bütün Hatila Balının zorunlu kaynağı gibi genellenmez.
Geleneksel yöntem
Kolonilerin mevsimsel konumlandırılması, nektar dönemindeki besleme/ilaçlama kısıtları, balın olgunlaşması, sağım ve süzme işlemleri tescil belgesindeki üretim kurallarına bağlı olarak anlatılır.
Görseller
