Bu Lezzet Nedir?
Etli Karalahana Sarması, Artvin için yalnız genel Karadeniz yemeği değil, doğrudan resmî reçetesi bulunan güçlü bir yerel kayıttır. Kültür Portalı yemeğin yıl boyunca Artvin'in tüm ilçelerinde vazgeçilmez olduğunu belirtir. Resmî tarifte karalahana yaprakları hafif diri kalacak şekilde haşlanır; zırhlanmış et veya kıyma, pirinç, soğan, domates, salça, maydanoz ve baharatlarla iç hazırlanır. Tencerenin dibine sıyrılmış kuzu kaburga kemikleri, kalın lahana damarları ve yırtık yapraklar serilir; sarmalar sıkı dizilir ve domates-salça, tereyağı ve suyla pişirilir.
Tarih ve Kültür
Resmî kaynak yemeği Artvin'in bütün ilçelerinde yıl boyu yaşayan geleneksel yemek olarak kaydeder; daha eski tarihsel köken iddiası için ayrı kaynak gerekir.
Karalahananın yıl boyu kullanılması ve tüm ilçelerde kaydedilmesi, yemeğin Artvin'in ortak mutfak hafızasındaki yaygınlığını gösterir.
🥬
Artvin'in Tüm İlçelerinde Yıl Boyu
Kültür Portalı Karalahana Sarmasını yıl boyunca Artvin'in tüm ilçelerinde vazgeçilmez geleneksel yemek olarak tanımlar. Bu ifade ürünün coğrafi yaygınlığını resmî olarak güçlü biçimde doğrular.
Kaynak notu: Kültür Portalı.
🥩
Zırhlanmış Et veya Kıyma + Pirinç
Artvin reçetesinin harcı et, pirinç, soğan, domates, salça, maydanoz ve baharatlardan oluşur. Et için zırhlanmış et ya da kıyma seçeneği açıkça verilir.
Kaynak notu: Kültür Portalı + MEB Artvin Mutfağı.
♨️
Yaprağı Fazla Yumuşatmadan Haşlama
Karalahana kaynar tuzlu suda hafif diri kalacak biçimde haşlanır, soğuk sudan geçirilir ve kalın damarları çıkarılır. Bu ön işlem sarma sırasında yaprağın dayanmasını sağlar.
Kaynak notu: Kültür Portalı.
🦴
Tencerenin Altında Kuzu Kaburga Kemikleri
Artvin reçetesinin ayırt edici ayrıntılarından biri tencere tabanına 7–8 sıyrılmış kuzu kaburga kemiğinin yerleştirilmesidir. Üzerine kalın damarlar ve yırtık lahana yaprakları serilir; sarmalar bunun üstüne dizilir.
Kaynak notu: Kültür Portalı + MEB.
🧈
Domates, Salça ve Tereyağıyla Pişirme
Üst sos rendelenmiş domates ve salçayla hazırlanır; sarmaların biraz üstüne çıkacak kadar su ve tereyağı eklenir. Kaynama sonrası ateş kısılır, pişen sarma dinlendirilerek servis edilir.
Kaynak notu: Kültür Portalı.
🗺️
Karadeniz Ailesi İçinde Artvin Reçetesi
Karalahana sarması Karadeniz'in farklı illerinde de yapılır. Bu sayfada ise Artvin'in resmî gramajlı reçetesi ana tarif olarak korunur; diğer yörelerin mısır yarmalı, farklı baharatlı veya farklı etli uygulamaları ayrı varyant sayılır.
Kaynak notu: Artvin CEPTE editoryal ayrım.
Üretim ve Geleneksel Yöntem
Üretim coğrafyası
Artvin'in tüm ilçeleri – Kültür Portalı bunu açıkça belirtir.
Hammadde / içerik
Karalahana, zırhlanmış et/kıyma, pirinç, soğan, domates, salça, maydanoz, kimyon, pul biber, tuz, karabiber; pişirmede domates, salça, tereyağı, su ve kuzu kaburga kemiği.
Geleneksel yöntem
Yapraklar diri kalacak şekilde haşlanır; etli-pirinçli harç sarılır; kemik ve lahana parçalarıyla taban yapılmış tencerede domatesli-tereyağlı suyla ağır ateşte pişirilir.
Tarif / Üretim Fişi
Tarif
Artvin Etli Karalahana Sarması – Resmî Reçete
Kültür Portalı ve MEB Artvin Mutfağı kaynaklarında uyumlu biçimde verilen 4–5 kişilik reçete.
- Karalahana500 g
- Zırhlanmış et veya kıyma500 g
- Pirinç200 g
- Soğan1 adet, rendelenmiş
- Domates1 adet, rendelenmiş
- Salça20 g
- Maydanoz8–10 dal
- Kimyon3–4 g
- Pul biber2–3 g
- Tuz ve karabiberYeterince
- Domates1 adet, pişirme için rendelenmiş
- Salça20 g, pişirme için
- Tereyağı50 g
- SuYeteri kadar
- Sıyrılmış kuzu kaburga kemiği7–8 adet
Karalahana hafif diri haşlanır; etli-pirinçli iç sarılır; kuzu kaburga tabanlı tencerede domates, salça, tereyağı ve suyla pişirilir.
Karalahanaların sapları kesilir ve yapraklar yıkanır.
Kaynar tuzlu suda biraz diri kalacak şekilde haşlanır; soğuk sudan geçirilip süzdürülür.
Pirinç, soğan, et, domates, salça, maydanoz ve baharatlar karıştırılarak iç hazırlanır.
Yaprakların kalın damarları çıkarılır, iç harç konup sarılır.
Tencere dibine kuzu kaburga kemikleri; üstüne kalın damarlar ve yırtık yapraklar serilir.
Sarmalar tencereye sıkı ve düzgün şekilde dizilir.
Rendelenmiş domates ve salça karışımı sarmaların üzerine dökülür.
Sarmaların biraz üstüne çıkacak kadar su ve tereyağı eklenir.
Önce yüksek ateşte kaynatılır, ardından ateş kısılıp pişirilir.
Biraz dinlendirildikten sonra porsiyonlanıp servis edilir.
Servis
Biraz dinlendirildikten sonra sıcak porsiyonlanır.
Görseller
Görsel kaynağı: Wikimedia Commons
